Sinema Sanatçısı Tarık Akan Ölümünün Dördüncü Yılında Anılıyor

0
95

Yaşamı boyunca 120 filmde rol alan, 7 kez Altın Portakal ödülüne layık görülen, Yeşilçam’ın usta oyuncularından Tarık Akan dördüncü ölüm yıl dönümü dolayısıyla anılıyor.

“Ferit” ya da “Damat Ferit”i canlandırdığı Yeşilçam filmlerinde, sık sık Münir Özkul, Adile Naşit, Şener Şen ve Kemal Sunal ile başrolleri paylaşan ve unutulmaz filmlerde rol alan oyuncu, yönetmen ve yazar Tarık Akan’ın vefatının üzerinden dört yıl geçti.

Asıl adı Tahsin Tarık Üregül olan sanatçı, Hüseyin Yaşar Üregül ile Yaşar Üregül çiftinin üçüncü çocuğu olarak 13 Aralık 1949’da dünyaya geldi.

Akan, subay olan babasının görevi dolayısıyla Erzurum Dumlupınar İlkokulu’nda başladığı eğitimini Kayseri’de tamamladı.

Babasının emekliliğinin ardından ailesiyle Bakırköy’de yaşamaya başlayan sanatçı, bir yandan akşamları Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü’nde okurken, gündüz ise cankurtaranlık ve işportacılık gibi geçici işler yaptı.

Tarık Akan, 1970’te arkadaşlarının ısrarıyla girdiği “Ses” dergisinin “Sinema Artist Yarışması”nda birinci olunca, Makine Mühendisliği bölümünden ayrıldı ve Gazetecilik Yüksek Okulu’na girdi.

Sinemaya geçmeden önce bir süre düğün salonlarında müdürlük, sandal kiralama gibi işlerle uğraşan Akan, yönetmen Mehmet Dinler’in “Solan Bir Yaprak Gibi” adlı filmiyle 1971’de sinemaya adım attı ve bu filmin ardından Tarık Akan adını kullanmaya başladı.

“KARTPOSTAL ÇOCUK”

Uzun boyu, yeşil gözleri ve sempatik tarzıyla izleyenlerin beğenisini kazanan sanatçı, aynı yıl Sadık Şendil’in kaleme aldığı, Orhan Aksoy’un yönettiği “Emine” filminde, Filiz Akın ile başrolü paylaştı.

Bir dönem “Kartpostal Çocuk” olarak anılan Akan, yönetmenliğini Ertem Eğilmez’in yaptığı ve Türk sinemasının unutulmaz eserlerinden olan 1973 yapımı “Canım Kardeşim” ile 1974 yapımı “Hababam Sınıfı”nda başrol oynadı.

Sanatçı, 1970-1975 arasında, yılda 12 filmde rol alarak Türk sinemasının unutulmaz isimlerinden biri haline geldi.

Oynadığı filmlerde genellikle “Ferit” adını kullanan Akan, Gülşen Bubikoğlu ile “Ah Nerede”, Emel Sayın ile “Mavi Boncuk”, Hülya Koçyiğit ile “Sev Kardeşim”, Hale Soygazi ile “Gece Kuşu Zehra” filmilerinde rol aldı. Filmler, sinemaseverlerin yoğun ilgisiyle karşılandı.

“MADEN” FİLMİNDE BAŞROLÜ PAYLAŞTI

Tarzıyla 1970’li yıllara damgasını vurarak Yeşilçam’ın jönleri arasına giren ve her rolün altından başarıyla kalkan Akan, 1977’de Zeki Ökten’in yönetmen koltuğuna oturduğu “Sürü” filminin ardından politik filmlerde rol almaya başladı.

Büyük değer verdiği tiyatro yönetmeni ve yazarı Vasıf Öngören’in öğrencisi olan Tarık Akan, Cüneyt Arkın ile başrolü paylaştığı 1978 yapımı “Maden” filmine ilişkin verdiği bir röportajda, şu ifadeleri kullanmıştı:

“O dönem Türkiye’nin en çok seyredilen filmi ve benim de en çok para kazandığım filmdir. O dönemde tüm sendikaların, işçi sendikalarının her yerinde, dağ başlarına kadar çıkartılıp oynatılan bir filmdir. Görevini çok güzel yerine getirmiştir. Sendikacılık, işçilik, işçi olmak, emek, sermaye nedir, açık ve net olarak altı çizilmiş olarak veren filmlerden biridir.”

Senaryosunu Yılmaz Güney’in yazdığı, Şerif Gören ile Güney’in yönettiği 1982 yapımı Altın Palmiye ödüllü “Yol” filminde de rol alan Akan, 1990’da ise Rıfat Ilgaz’ın aynı adlı eserinden uyarlanan “Karartma Geceleri”nin başrolünde yer aldı.

“ANNE KAFAMDA BİT VAR”

Tarık Akan, 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından 1981’in başlarında, Almanya’da yaptığı bir konuşma yüzünden Türkiye’ye dönüşünde tutuklandı. 12 yıl hapis istemiyle yargılanarak 2 buçuk ay hücre hapsi cezası alan sanatçı, hapishane günlerini ve darbe sürecini 2002’de yayımlanan “Anne Kafamda Bit Var” kitabında kaleme aldı.

Libya yapımı “Leyla ile Mecnun” filminde oynayarak uluslararası sinemaya da açılan Akan, 1991’de Bakırköy’deki Taş Mektep adlı ilkokulun ortaklarından biri oldu, 1995’te Aziz Nesin’in vefatından sonra “Nesin Vakfı” başkanlığını devraldı.

Usta sanatçı, 1997’de yönetmen Yusuf Kurçenli ile hayata geçirdiği “Antika Talanı” adlı belgeselin seslendirmesini de yaptı.

Televizyon kanalları için “Taşların Sırrı” adlı belgesele de imza atan sanatçı, Türkiye’deki antik tarihe dikkati çekmeye çalıştı.

Sanatçı ayrıca Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı adına “Atatürk’ün Alev Çiçekleri” ve Nazım Hikmet konulu “Işık Yontucusu” adlı belgesellerle “Anadolu’da Romalıların Ayak İzleri”, “Afrodisias” ve “Perge’nin Lahitleri” adlı yapımların yönetmenliğini yaptı.

7 KEZ ALTIN PORTAKAL ÖDÜLÜNÜ KAZANDI

Usta oyuncu, ilk kez 1973’te “Suçlu” filmindeki rolüyle Altın Portakal’da aldığı “En İyi Erkek Oyuncu” ödülünü, 1978’de “Maden”, 1980’de “Adak ve Sürü”, 1984’te “Pehlivan”, 1989’da “Üçüncü Göz”, 1990’da “Karartma Geceleri”, 2003’te ise “Gülüm” filmindeki rolüyle kazandı. Böylece 7 kez Altın Portakal ödülü alan tek erkek oyuncu oldu.

Sanatçı Akan, 1985’te Berlin Uluslararası Film Festivali’nde mansiyon, 1992’de Adana Altın Koza Film Festivali’nde “En İyi Erkek Oyuncu”, 1996’da Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde “Yaşam Boyu Onur Ödülü”, 2006’da Sinema Yazarları Derneği “Onur Ödülü”, 2007’de ise Çağdaş Sinema Oyuncuları Derneği’nde “Sinema Emek Ödülü” kazandı.

Barış Zeki, Yaşar Özgür ve Özlem isimli üç çocuğu bulunan ve bütün servetini yardım vakıf ve kuruluşlarına bağışlayan usta oyuncu, 16 Eylül 2016’da, akciğer kanseri tedavisi gördüğü hastanede yaşama veda etti.

VASIF ÖNGÖREN, HAYATININ DÖNÜM NOKTALARINDAN BİRİ OLDU

Tiyatrocu, oyun yazarı ve yönetmen Vasıf Öngören’in uyarıları sonucu, romantik filmlerden politik filmlere doğru yön değiştiren usta sanatçı, Öngören ile ilgili düşüncelerini şu sözlerle aktarmıştı:

“Hayatımda ufkumu açan hocaların en önemlisidir Vasıf Öngören. Vasıf Abi ile Beyoğlu’na çıkardık. Beyoğlu’nda karşıdan gelen adamı bana gösterir ve o adama bakıp kıyafetinden, duruşundan, halinden hangi yöreden olduğunu, hangi mesleği yaptığını, kültürünü tahmin etmemi isterdi. Sonra o adamı çevirip konuşurduk ve yanlış tahminler yaptığımı anlardım. Bir adamı bu şekilde tanıma şansı verirdi. Bu bakıp tahmin etmelerin her biri bir kişiyi sinemada canlandırmanın içine girer… Yani dağdaki bir çobana smokin giydir ve bak. O smokinle nasıl oturup kalkıyor, bak. Gerçek smokin giyen insanla aradaki farkı hemen anlarsın.”

Vefatından kısa süre önce verdiği bir röportajda ise yaşamı boyunca 120 filmde oynadığına vurgu yapan ünlü oyuncu, şunları anlatmıştı:

“120 film az bir rakam değil. Bir de bu filmlere baktığınız zaman, çoğu Anadolu’da, Doğu ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde çekilmiş. Müthiş baskılar, zorluklar, parasızlık, sefalet ve büyük uğraşlar içerisinde çekilmiş, büyük yapıtlar ortaya çıkmış. Oynadığım hiçbir film için ‘Neden bunu yaptım’, ‘Neden bunu oynadım’ diye bir şey asla söylemedim.”

120’DEN FAZLA FİLMDE ROL ALDI

Tarık Akan’ın sanatla iç içe geçen 45 yıllık kariyerinde rol aldığı filmler şöyle:

1971 – Emine

1971 – Beyoğlu Güzeli

1971 – Vefasız

1971 – Melek mi, Şeytan mı?

1971 – Solan Bir Yaprak Gibi

1972 – Sisli Hatıralar

1972 – Azat Kuşu

1972 – Kaderimin Oyunu

1972 – Suçlu

1972 – Para

1972 – Aşkların En Güzeli

1972 – Üç Sevgili

1972 – Sev Kardeşim

1972 – Tatlı Dillim

1972 – Feryat

1973 – Yeryüzünde Bir Melek

1973 – Umut Dünyası

1973 – Yalancı Yarim

1973 – Canım Kardeşim

1973 – Bebek Yüzlü

1973 – Oh Olsun

1974 – Hababam Sınıfı

1974 – Esir Hayat

1974 – Memleketim

1974 – Kanlı Deniz

1974 – Yaz Bekarı

1974 – Mavi Boncuk

1974 – Mahçup Delikanlı

1974 – Boşver Arkadaş

1975 – Bizim Aile / Merhaba

1975 – Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı

1975 – Ateş Böceği

1975 – Çapkın Hırsız

1975 – Gece Kuşu Zehra

1975 – Delisin

1975 – Evcilik Oyunu

1975 – Ah Nerede

1976 – Gizli Kuvvet

1976 – Cani

1976 – Kader Bağlayınca

1976 – Öyle Olsun

1976 – Aşk Dediğin Laf Değildir

1977 – Şeref Sözü

1977 – Baraj

1977 – Bizim Kız

1977 – Babanın Evlatları

1977 – Nehir

1977 – Sevgili Dayım

1978 – Maden

1978 – Seninle Son Defa

1978 – Kanal

1978 – Sürü

1978 – Lekeli Melek

1979 – Adak

1979 – Demiryol

1981 – Deli Kan

1981 – Herhangi Bir Kadın

1981 – Yol

1982 – Arkadaşım

1982 – Kaçak

1983 – Derman

1983 – Çocuklar Çiçektir

1983 – Gecenin Sonu

1983 – Beyaz Ölüm

1984 – Pehlivan

1984 – Yosma

1984 – Damga

1984 – Kayıp Kızlar

1984 – Alev Alev

1985 – Bir Avuç Cennet

1985 – Kan

1985 – Tele Kızlar

1985 – Son Darbe

1985 – Paramparça

1986 – Halkalı Köle

1986 – Adem ile Havva

1986 – Acı Dünyalar

1986 – Ses

1986 – Kıskıvrak

1986 – Beyoğlu’nun Arka Yakası

1987 – Yağmur Kaçakları

1987 – Skandal

1987 – Su Da Yanar

1987 – Çark

1987 – Kızımın Kanı

1988 – El Kapıları

1988 – Dönüş

1988 – Üçüncü Göz

1989 – İkili Oyunlar

1989 – İsa, Musa, Meryem

1989 – Leyla İle Mecnun

1989 – Kimlik

1990 – Bir Küçük Bulut

1990 – Devlerin Ölümü

1990 – Berdel

1990 – Karartma Geceleri

1991 – Bir Kadın Düşmanı

1991 – Uzun ince Bir Yol

1991 – Siyabend ile Heco

1992 – Taşların Sırrı

1994 – Yolcu

1994 – Çözülmeler

1995 – Aşk Üzerine Söylenmemiş Herşey

1997 – Mektup

1997 – Antika Talanı

1999 – Hayal Kurma Oyunları

1999 – Eylül Fırtınası

2002 – Gülüm

2002 – Abdülhamit Düşerken

2002 – Koçum Benim

2003 – Vizontele Tuuba

2004 – Gece Yürüyüşü

2006 – Ankara Cinayeti

2006 – Ahh İstanbul

2009 – Deli Deli Olma

Kaynak: https://www.evrensel.net/haber/414208/tarik-akan-kimdir-hayati-oynadigi-filmler-verdigi-demecler-aldigi-odulle

Yorumlar

Yorum