Köşe Yazısı | Mübadillerin Mart Ayı Geleneği

0
1430

MÜBADİLLERİN MART AYI GELENEĞİ

Soğuk bir kıştan sonra baharın ilk ayı olan Mart ayına gelmiş
bulunmaktayız. Mart ayı mübadillerin önemli geleneklerinden birinin
yapıldığı bir aydır.


1924 yılında mübadele ile Yunanistan’ın Batı Makedonya Bölgesindeki
Grevena ve Nasliç şehirlerinden ve bu şehirlere bağlı 50 köyden
Türkiye’ye gelen  mübadillerin geleneklerinden birisi de

“MART AYI GELENEĞİ” idi.

Çocukluğumda bu geleneği ben de Niğde’nin Yeşilburç köyünde yaşadım.
Mart Ayı geleneğini bizzat yaşayan bir kişi olarak bu gelenekte
nelerin ve ne gibi kutlamaların yapıldığını aşağıda yazdım.

MART AYI GELENEĞİ

– Mart ayında mübadiller beyaz ve kırmızı ipleri birbirine bağlayarak
tek ip haline getirirler, daha sonra da bu renkli ipi yüzük ve bilezik
şekline sokarak çocukların el ve parmaklarına bağlarlardı.


Yine bu şekildeki ip kız çocukların ayak baş parmaklarına da bağlanır,
böylece çocukların bir yıl boyunca kaza geçirmeyeceklerine
inanırlardı.

– Mübadiller kaynayan suyun içine çivi atarlar ve yıl boyunca
çamaşırları yırtılmaması için bu su ile yıkarlardı.

– Mart ayının ilk haftasında 10- 15 yaşlarındaki köyün çocukları
gruplar halinde önceden süslenmiş olan bir çalı süpürgesini de
yanlarına alarak ev ev dolaşırlar ve aşağıdaki tekerlemeyi
söylerlerdi:


Söz konusu tekerlemenin her satırını aşağıda önce Yunanca, sonra Latin
harflerle Türkçe okunuşlu ve en son olarak da Türkçe olmak üzere üç
ayrı şekilde alt alta yazdım.

Μάρτης, ΜάρτηςΜάρτηςτη
MartisMartisMartis ti
Mart MartMartiti

ΔώστετοΜάρτητίποτα
Doste ton Martitipota
Mart’a bir şey veriniz.

Για να φύγειγρήγορα
Yianafigigrigora
Mart çabuk gitsin diye.

Köyün her evine giden çocuklar ellerindeki çuvala evlerden
un, yağ, şeker ve pekmez toplarlar, daha sonra toplanan bu erzak ile
köyün anneleri lokum ve kurabiye yaparak çocuklara dağıtırlardı.

Yaptığım araştırmaya göre yukarıda belirtilen ve çocuklar tarafından
söylenen tekerleme esasen Yunanca bir şarkının son mısrasında yer alan
sözlerdir ve Yunanistan’ın Grevena ve Nasiliç bölgesinde bu şarkının
adı İlkbahar Şarkısı anlamına gelen

Ta KALANTA tisAniksis (Τα ΚΑΛΑΝΤΑ τηςΆνοιξης)

olarak geçmektedir.

Niğde’nin Yeşilburç köyünde bu gelenek 1970’li yılların başlarına
kadar kesintisiz olarak devam etti ve daha sonra da terkedildi.

Türkiye’nin diğer yerlerine iskan edilen mübadillerin de bu geleneği
muhtemelen 1970′ li yıllara kadar kesintisiz olarak devam
ettirdiklerini ve daha sonra da terkettiklerini düşünüyorum.

Mart ayı, soğuk ve karlı geçen kış günlerinden bahara geçiş
günlerinin olduğu; ayrıca, kış için stoklanan yiyecek ve
yakacakların da tükendiği aydır.

Bu nedenle, mübadiller eskiden bu geleneği soğuk ve sıkıntılı
günlerden kurtulmanın sevinci olarak kutluyorlardı.

Aycan Yılmaz

Aycanyilmaz1949@gmail.com

Yorumlar

Yorum