Notre Dame'ın altında kazı yapan arkeologlar 2 bin yıllık tarihe ulaştı

Kulesinin yıkılmasına yol açan yıkıcı yangının ardından Notre Dame, 2024 yılının sonlarında yeniden ziyarete açıldı.

Geniş kapsamlı kentsel yenileme çalışmalarının bir parçası olan Paris yönetimi, şu anda ağaçsız ve boş olan meydanı gölgelikli, ağaçlarla çevrili bir alana dönüştürmeyi hedefliyor.

Ancak tarihle iç içe olan bu şehirde, paha biçilemez tarihi eserlerin zarar görmesini önlemek amacıyla, altındaki her şey titizlikle kazılmadan toprağa dokunulmasına izin verilmiyor.

Bu doğrultuda Notre Dame meydanının bir bölümü aktif bir kazı alanına dönüştürüldü. Fransız medyasının şimdiden "yüzyılın kazısı" olarak adlandırdığı alan, bariyerlerle çevrili ve üzerinde ahşap bir yürüyüş yolu bulunan açık bir çukur olarak turist kuyruklarının hemen yanında yer alıyor.

Paris arkeoloji biriminde görevli konservatör Lucie Altenburg, Paris'in tarihine somut bir katkı sağlayacak bu çalışmanın kendileri için nadir bir fırsat olduğunu belirtti.

Gizemli yazılar ve İmparator Konstantin'in sikkesi

Şimdiye kadar gün yüzüne çıkarılan yüzlerce nesne arasında, üzerinde Roma İmparatoru Konstantin'in resmi bulunan 4. yüzyıla ait bir sikke ve Orta Çağ seramik parçaları yer alıyor.

Bu seramik parçaları, iç kısımlarında henüz çözülememiş silik işaretler barındırması nedeniyle uzmanların ilgisini çekiyor.

İlk tarihi izler yüzeyin sadece 50 santimetre altında başlarken, ekip dört metre derinlikte de tarihin izlerini sürmeye devam ediyor.

Çalışmalarda bazı günler, yer altından çıkarılan ve onlarca yıldır bozulmadan kalan buluntularla 15 kadar kasa dolduruluyor.

Kazı başkanı Camille Colonna, katedralin inşasına başlandığı 1163 yılında tüm meydanın Orta Çağ evleriyle dolu olduğunu ve ortasından tek bir caddenin geçtiğini ifade etti.

Ekip derine indikçe, bu Orta Çağ evlerinin mahzenlerini ortaya çıkardı. Bu katmanın altında 6. ila 10. yüzyıllara ait Merovenj ve Karolenj dönemlerinden kalma tahıl kuyuları bulunurken, daha da derinde 4. ve 5. yüzyıllara ait yoğun bir Roma yerleşimi tespit edildi.

Toplamda 20 yüzyıllık tarih, sadece dört metrelik bir toprak tabakasının içinde üst üste sıralanmış durumda bulunuyor.

Atık kuyularından çıkan sağlam seramikler

En zengin buluntulardan bazılarının, Orta Çağ evlerinin altındaki tuvalet ve çöp çukuru olarak kullanılan derin kuyulardan çıkması dikkat çekiyor.

Ekip bu kuyulardan, yüzyıllar önce atılmış olmalarına rağmen mucizevi bir şekilde tek parça kalmış sürahi ve fincanların yanı sıra kırık tabaklar ve hayvan kemikleri çıkardı. Arkeolog Valentine Breloux, bu tür kuyulardaki yumuşak ve organik atıkların yastık görevi görerek seramikleri yüzyıllar boyunca bütün halinde koruduğunu aktardı.

Breloux, temizlenen Orta Çağ çömleklerinin iç kısmında kırmızımsı silik yazıların ortaya çıkmaya başladığını ve bu gizemli işaretlerin anlamının henüz çözülemediğini belirtti

. İlk başta siyah ve paslanmış metal diskler gibi görünen sikkeler ise X-ışını analiziyle incelendiğinde, 300'lü yılların başında hüküm süren Roma İmparatoru Konstantin'in yüzünü ortaya çıkardı. Altenburg, bu tür eserlerin yer altı katmanlarının tarihini belirlemede paha biçilemez olduğunu vurguladı.

Roma döneminin izleri ve Lutetia

Arkeologlar için en derin, en eski ve en az anlaşılan dönemi temsil eden Roma buluntuları ayrı bir önem taşıyor. Roma döneminde "Lutetia" olarak bilinen yerleşimin ana merkezi nehrin karşı yakasındaki Sol Yaka'da bulunuyordu.

Roma İmparatoru gerilerken halk, gelecekte Notre Dame'ın yükseleceği Ile de la Cite adasına çekildi ve adayı eski yapılardan alınan taşlarla güçlendirdi. Colonna'nın ekibi, bu taşınma ve yeniden kullanımın somut bir kanıtı olarak, çok daha büyük bir binaya ait olduğu açıkça anlaşılan bir Roma kapı eşiğinin ters çevrilerek yol yapımında kaldırım taşı olarak döşendiğini saptadı.

Ortaya çıkarılan her eser, Paris'in tarih deposu olan şehir arkeoloji merkezine taşınıyor. Fransa'da kazıların genellikle sadece yeni bir inşaat öncesinde yapıldığını hatırlatan Altenburg, bu kazının sadece Paris Belediyesi'nin bölgeyi güzelleştirme kararı sayesinde gerçekleştiğini ifade etti.

2028 yılına kadar büyük ölçüde tamamlanması beklenen yeni meydan, 160 yeni ağacın yer alacağı bir ormanlık alan ve yazın taşları soğutmak için tasarlanmış ince bir su tabakası içerecek şekilde planlanıyor.

Bu girişim, Paris'in küresel ısınmanın getirdiği sıcak yaz aylarına uyum sağlama stratejisinin bir parçasını oluşturuyor. Yer altı otoparkının ise Seine Nehri'ne bakan bir ziyaretçi merkezi olarak yeniden açılması hedefleniyor. Kazı ekibi, bu süreçte Romalıların da öncesine, şehre ilk adını veren Gallere kadar ulaşmak için daha derin katmanlara inmeyi amaçlıyor.