Gıdada Fiyatlar Aşağı Çekilemiyor

ABD’nin İran’a yönelik saldırılarıyla Ortadoğu’da yaşanan gerginlik tarımsal girdi kalemleri ve artan akaryakıt fiyatlarıyla tarımı vurdu.

Antalya Ticaret Borsası (ATB)’nin 2026 yılı Temmuz ayına ilişkin hal endeksi verilerine göre, Temmuz ayında domatesin işlem miktarı yıllık bazda yüzde 25,90 artarken, fiyat endeksi yüzde 30,27 yükseldi. Meyvede işlem miktarı yüzde 13,03 azalmasına rağmen fiyat endeksi yüzde 25,68 arttı. Sebzede ise işlem miktarı yüzde 13,37 artarken, fiyat endeksi yüzde 64,03 ile en yüksek yıllık artışı kaydetti.

DOMATESTE FİYAT %41 ARTTI Aylık bazda ise işlem miktarlarında tüm ürün gruplarında gerileme yaşandı. Domatesin işlem miktarı yüzde 66,18, sebzenin yüzde 61,40, meyvenin ise yüzde 27,12 azaldı. Aynı dönemde domates fiyat endeksi yüzde 41,12, sebze fiyat endeksi yüzde 37,85 artarken, meyve fiyat endeksi yüzde 2,10 geriledi. ATB verilerine göre, son 8 yılın Temmuz ayları dikkate alındığında domateste işlem miktarındaki yüzde 66,18'lik düşüş üçüncü en yüksek azalış, fiyat endeksindeki yüzde 41,12'lik artış ise dördüncü en yüksek artış olarak kayıtlara geçti.

Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Ebru Akdağ, Antalya Ticaret Borsası’nın temmuz ayı hal endeksi verilerini değerlendirirken sebze fiyatlarındaki yıllık artışın en önemli nedenlerinden birinin Rusya pazarına yeniden ihracat yapılması olduğunu söyledi. Akdağ, Türkiye’nin yaklaşık 5-6 yıldır özellikle domates ihracatı yapamadığı Rusya’nın, geçmişte İran’dan tedarik sağladığını hatırlattı. “İran-İsrail-Amerika savaşı nedeniyle İran’ın Rusya’ya ürün gönderememesi üzerine Rusya yeniden Türkiye’den alım yapmaya başladı. Bu da domates fiyatlarını daha da yukarı çekmeye başladı” dedi.

Savaşın yalnızca ihracatı değil, üretim maliyetlerini de etkilediğini vurgulayan Akdağ, petrol fiyatlarındaki artışın gübre başta olmak üzere tarımsal girdilere doğrudan yansıdığını söyledi. Ticaret yollarındaki aksaklıklar nedeniyle gübre ve diğer hammaddelerin tedarikinde dönemsel sıkıntılar yaşandığını, bunun da maliyetleri artırdığını kaydetti.

Yağışların ardından Türkiye genelindeki baraj doluluk oranlarının yükseldiğini belirten Akdağ, bunun tarımsal üretim açısından olumlu bir gelişme olduğunu söyledi. Bu yıl yağışlar sayesinde buğday ile meyve-sebze üretiminde yüzde 10 ila 15 arasında artış beklendiğini ifade eden Akdağ, verimli bir sezonun fiyatlara da yansımaya başladığını dile getirdi.

BAĞIMLILIK SON BULMALI

Nakliye maliyetlerinin de fiyatlar üzerinde önemli bir yük oluşturduğunu belirten Akdağ, Antalya’dan İstanbul’a ürün taşımacılığında maliyetlerin son aylarda ciddi şekilde arttığını söyledi. “Ürünün fiyatına ek olarak yükleme-boşaltma, soğuk hava depoları ve frigorifik taşımacılık giderleri de ekleniyor. Özellikle mazot fiyatları üreticiyi zora sokuyor. Şu an kasa doldurma işçiliği, köprü geçiş ücretleri vs. derken bir domates Antalya'dan İstanbul'a en az 35 liraya geliyor” diye konuştu.

Çözüm olarak demiryolu taşımacılığının geliştirilmesi gerektiğini ifade eden Akdağ, “Mazot bağımlılığı en aza indirilmeli. Üreticinin temel görevi üretim yapmaktır. Ürettikten sonra üreticinin artık diğer işlemleri düşünmemesi gerekir. Ürünün işlenmesi ve pazarlanması süreçlerinde kooperatifleşmenin güçlendirilmesi bu konuda büyük önem arz ediyor” dedi.